Phân tích 10 địa phương dẫn đầu chỉ số đổi mới sáng tạo 2026: Động lực bứt phá từ địa phương

PII 2026 là gì và vì sao đáng chú ý?

Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) là công cụ đo lường hiện trạng mô hình phát triển kinh tế – xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ở từng địa phương. PII được xây dựng bám sát khung và phương pháp của Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), nhưng được điều chỉnh để phản ánh sát hơn điều kiện phát triển của Việt Nam.

Điểm đáng chú ý là đổi mới sáng tạo trong PII được hiểu theo nghĩa rộng. Bên cạnh nghiên cứu và phát triển (R&D), khái niệm này còn bao gồm việc đưa sản phẩm mới hoặc được cải tiến ra thị trường, áp dụng quy trình mới, tái sử dụng công nghệ và tri thức theo cách mới, cũng như nhiều sáng kiến có khả năng tạo ra giá trị kinh tế – xã hội.

Theo kết quả do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ngày 4/10/2026, Hà Nội tiếp tục dẫn đầu với 63,80 điểm. Đây là lần thứ tư liên tiếp Hà Nội đứng đầu PII kể từ khi bộ chỉ số được triển khai chính thức trên phạm vi toàn quốc từ năm 2023. Đáng chú ý, tốp 10 năm nay có 7 thành phố trực thuộc Trung ương; xét theo vùng, miền Bắc có 6 địa phương, miền Trung có 2 và miền Nam có 2 địa phương.

Bảng xếp hạng 10 địa phương dẫn đầu PII 2026

Bảng trên sử dụng điểm PII tổng thể được công bố chính thức, thay vì điểm đầu vào của từng nhóm chỉ số. Điều này đặc biệt quan trọng khi phân tích thứ hạng, bởi điểm đầu vào không thể được sử dụng thay thế cho điểm PII tổng hợp.

Phân tích 10 địa phương dẫn đầu chỉ số đổi mới sáng tạo 2026

1. Hà Nội: Dẫn đầu nhờ chiều sâu nghiên cứu và tài sản trí tuệ

Hà Nội đạt 63,80 điểm và tiếp tục đứng đầu cả nước. Đáng chú ý hơn thứ hạng là việc Thủ đô dẫn đầu 18/52 chỉ số thành phần. Các lợi thế tập trung vào những yếu tố cốt lõi của một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo như nhân lực R&D, chi cho R&D, số tổ chức khoa học và công nghệ, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện R&D và tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo.

Ở phía đầu ra, Hà Nội cũng có lợi thế về tài sản trí tuệ, bao gồm sáng chế, giải pháp hữu ích, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và một số nhóm kết quả khác. Điều này cho thấy vị trí số một không chỉ dựa trên nguồn lực đầu vào mà còn gắn với khả năng chuyển hóa tri thức thành kết quả có thể đo lường.

2. TP.HCM: Sức mạnh của thị trường và cộng đồng doanh nghiệp

Đứng thứ hai với 58,30 điểm, TP.HCM dẫn đầu 12/52 chỉ số thành phần. Thành phố nổi bật ở số tổ chức khoa học và công nghệ, hạ tầng chung, tín dụng dành cho khu vực tư nhân, tài chính vi mô, mật độ doanh nghiệp, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện R&D và đổi mới sáng tạo, cũng như doanh nghiệp mới thành lập.

Cấu trúc này cho thấy lợi thế lớn của TP.HCM nằm ở khả năng kết nối đổi mới sáng tạo với thị trường. Một ý tưởng chỉ tạo ra tác động kinh tế khi có doanh nghiệp triển khai, nguồn vốn hỗ trợ và thị trường đủ lớn để thương mại hóa; đây chính là những điều kiện mà TP.HCM có lợi thế rõ rệt.

3. Hải Phòng: Củng cố vị thế trung tâm tăng trưởng phía Bắc

Hải Phòng xếp thứ ba với 56,33 điểm. Vị trí này đưa thành phố vào nhóm ba địa phương có điểm PII cao nhất cả nước, đồng thời cho thấy đổi mới sáng tạo đang ngày càng gắn với những trung tâm công nghiệp, logistics và sản xuất quy mô lớn.

Với doanh nghiệp, ý nghĩa của thứ hạng không nằm ở con số đơn lẻ mà ở khả năng một địa phương tạo ra môi trường thuận lợi để công nghệ, nguồn nhân lực và hoạt động sản xuất tương tác với nhau. Hải Phòng là trường hợp đáng theo dõi khi đánh giá các cực tăng trưởng công nghiệp mới.

4. Quảng Ninh: Hạ tầng số kết hợp năng lực phát triển địa phương

Quảng Ninh đạt 55,24 điểm và đứng thứ tư. Địa phương dẫn đầu 5/52 chỉ số thành phần, gồm những điểm mạnh liên quan đến hạ tầng số, tín dụng cho khu vực tư nhân, dự án đầu tư trong các cụm công nghiệp, sản phẩm OCOP và tốc độ giảm nghèo.

Trường hợp Quảng Ninh cho thấy đổi mới sáng tạo không đồng nghĩa đơn thuần với công nghệ cao. Năng lực số, khả năng huy động nguồn lực cho khu vực tư nhân, phát triển sản phẩm địa phương và cải thiện chất lượng sống đều có thể trở thành các mắt xích của một mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo.

5. Bắc Ninh: Nền tảng công nghiệp tạo dư địa cho đổi mới

Với 50,96 điểm, Bắc Ninh đứng thứ năm và hoàn thiện nhóm 5 địa phương dẫn đầu PII 2026. Thứ hạng này đáng chú ý trong bối cảnh Bắc Ninh có nền tảng công nghiệp và mạng lưới doanh nghiệp sản xuất lớn.

Ở góc độ chiến lược, bài toán tiếp theo không chỉ là mở rộng quy mô sản xuất mà còn là nâng tỷ lệ giá trị gia tăng được tạo ra tại địa phương, thúc đẩy R&D trong doanh nghiệp, tăng khả năng hấp thụ công nghệ và hình thành liên kết sâu hơn giữa doanh nghiệp với các tổ chức nghiên cứu.

6. Huế: Điểm sáng đổi mới sáng tạo của miền Trung

Huế đứng thứ sáu với 48,47 điểm. Việc xuất hiện trong tốp 10 cho thấy bản đồ đổi mới sáng tạo không chỉ tập trung ở hai đầu đất nước mà đang hình thành thêm các cực phát triển tại miền Trung.

Với Huế, dư địa dài hạn nằm ở khả năng kết nối nguồn lực tri thức, giáo dục, nghiên cứu và các thế mạnh đặc thù của địa phương với doanh nghiệp và thị trường. Đây là điều kiện quan trọng để tri thức không dừng ở nghiên cứu mà được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

7. Đà Nẵng: Củng cố vai trò cực đổi mới sáng tạo miền Trung

Đà Nẵng đạt 48,17 điểm, xếp thứ bảy và chỉ thấp hơn Huế 0,30 điểm. Việc hai địa phương miền Trung đứng liền nhau trong tốp 10 tạo ra một tín hiệu đáng chú ý về khả năng hình thành hành lang đổi mới sáng tạo tại khu vực.

Đà Nẵng có cơ hội gia tăng sức cạnh tranh nếu tiếp tục gắn môi trường kinh doanh, chuyển đổi số, nguồn nhân lực và hệ sinh thái doanh nghiệp với năng lực nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và thương mại hóa sản phẩm mới.

8. Thái Nguyên: Đổi mới sáng tạo gắn với nền kinh tế công nghiệp

Thái Nguyên đứng thứ tám với 47,81 điểm. Sự hiện diện của địa phương trong tốp đầu cho thấy các trung tâm sản xuất công nghiệp ngoài những đô thị lớn hoàn toàn có khả năng xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo đáng kể.

Thách thức quan trọng đối với mô hình này là tăng mức độ lan tỏa công nghệ từ các doanh nghiệp lớn sang doanh nghiệp nội địa, phát triển nhân lực kỹ thuật và thúc đẩy doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị có hàm lượng tri thức cao.

9. Tây Ninh: Nhân tố đáng chú ý của khu vực phía Nam

Tây Ninh đạt 46,78 điểm và đứng thứ chín. Khoảng cách với nhiều địa phương phía trên không quá lớn, cho thấy cạnh tranh về năng lực đổi mới sáng tạo giữa nhóm địa phương dẫn đầu ngày càng đáng chú ý.

Với vị trí trong tốp 10, Tây Ninh có thêm một chỉ dấu tích cực để đánh giá chất lượng môi trường phát triển. Tuy nhiên, doanh nghiệp và nhà đầu tư vẫn cần đối chiếu PII với các dữ liệu chuyên ngành như hạ tầng logistics, nguồn nhân lực, quỹ đất, thị trường và chính sách đầu tư trước khi đưa ra quyết định.

10. Hưng Yên: Bám sát nhóm dẫn đầu với 46,72 điểm

Hưng Yên đứng thứ mười với 46,72 điểm, chỉ thấp hơn Tây Ninh 0,06 điểm. Khoảng cách rất nhỏ này cho thấy vị trí trong tốp 10 có thể thay đổi khi các địa phương cải thiện từng nhóm điều kiện đầu vào và khả năng tạo ra kết quả đổi mới sáng tạo.

Đối với Hưng Yên, lợi thế vị trí và sự kết nối với vùng kinh tế phía Bắc có thể tạo nền tảng để tiếp tục nâng cao chất lượng hệ sinh thái doanh nghiệp, năng lực hấp thụ công nghệ và liên kết giữa sản xuất với đổi mới sáng tạo.

Ba tín hiệu đáng chú ý từ bảng xếp hạng PII 2026

Nhìn vượt ra ngoài thứ hạng riêng lẻ, kết quả PII 2026 cho thấy ba xu hướng đáng quan tâm đối với doanh nghiệp, người lao động và nhà quản lý.

• Đổi mới sáng tạo ngày càng gắn với năng lực doanh nghiệp: R&D, khả năng hấp thụ tri thức, doanh nghiệp mới và hoạt động đổi mới trong khu vực tư nhân trở thành những yếu tố quan trọng của hệ sinh thái địa phương.
• Hạ tầng phải đi cùng khả năng tạo đầu ra: Một địa phương có nguồn lực tốt nhưng chuyển hóa kém thành sản phẩm, tài sản trí tuệ hay giá trị kinh tế vẫn còn khoảng trống cần cải thiện.
• Các cực đổi mới sáng tạo đang mở rộng: Bên cạnh Hà Nội và TP.HCM, sự hiện diện của Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Huế, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Tây Ninh và Hưng Yên cho thấy năng lực đổi mới đang được phân bổ rộng hơn.

PII 2026 có ý nghĩa gì với doanh nghiệp và nhà đầu tư?

PII có thể được xem như một lớp dữ liệu tham chiếu khi đánh giá địa điểm đầu tư, mở rộng hoạt động hoặc xây dựng mạng lưới đối tác. Chỉ số giúp người ra quyết định nhìn rộng hơn GDP hay tốc độ tăng trưởng, qua đó xem xét những điều kiện nền tảng như nguồn nhân lực, R&D, hạ tầng, tài chính, cộng đồng doanh nghiệp và kết quả đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, PII không nên được sử dụng như tiêu chí duy nhất để lựa chọn địa điểm đầu tư. Thứ hạng cao không đồng nghĩa mọi ngành nghề đều có lợi thế như nhau. Một doanh nghiệp sản xuất, công nghệ, logistics hay dịch vụ chuyên môn sẽ có yêu cầu rất khác nhau về nhân lực, chi phí, chuỗi cung ứng, thị trường và cơ sở hạ tầng.

Cách sử dụng PII hiệu quả nhất không phải là hỏi “địa phương nào đứng cao nhất?”, mà là xác định “địa phương nào có những cấu phần đổi mới sáng tạo phù hợp nhất với chiến lược của doanh nghiệp?”.

Cách đọc bảng xếp hạng PII để tránh hiểu sai

Trước hết, cần phân biệt điểm PII tổng thể với điểm của từng nhóm đầu vào hoặc đầu ra. Việc một địa phương có điểm cao ở một trụ cột không đồng nghĩa đó là điểm PII chung. Đây cũng là lý do các số liệu đầu vào trong bản thảo ban đầu cần được thay bằng điểm PII 2026 chính thức khi trình bày bảng xếp hạng.

Tiếp theo, nên phân tích đồng thời thứ hạng và cấu trúc điểm mạnh. Hà Nội dẫn đầu về tổng điểm nhưng giá trị phân tích sâu hơn nằm ở 18/52 chỉ số thành phần đứng đầu; tương tự, TP.HCM dẫn đầu 12 chỉ số và Quảng Ninh dẫn đầu 5 chỉ số. Những dữ liệu này giúp giải thích vì sao mỗi địa phương đạt vị trí hiện tại.

Cuối cùng, PII phù hợp để nhận diện xu hướng và năng lực tương đối, không phải một lời bảo đảm về hiệu quả đầu tư. Khi ứng dụng vào quyết định thực tế, cần kết hợp PII với dữ liệu ngành, quy hoạch, chi phí vận hành, chất lượng nhân lực, hạ tầng logistics, quy mô thị trường và chính sách cụ thể của từng địa phương.

Kết luận: Từ bảng xếp hạng đến năng lực đổi mới thực chất

Danh sách 10 địa phương dẫn đầu chỉ số đổi mới sáng tạo 2026 cho thấy Hà Nội tiếp tục tạo khoảng cách nhờ chiều sâu về R&D và tài sản trí tuệ, trong khi TP.HCM nổi bật với sức mạnh của thị trường và cộng đồng doanh nghiệp. Hải Phòng, Quảng Ninh và Bắc Ninh tạo thành nhóm tiếp theo với nền tảng công nghiệp và hệ sinh thái phát triển đáng chú ý; Huế và Đà Nẵng củng cố vai trò của miền Trung, còn Thái Nguyên, Tây Ninh và Hưng Yên cho thấy bản đồ đổi mới sáng tạo đang ngày càng đa cực.

Quan trọng hơn thứ hạng là khả năng biến nguồn lực thành kết quả. Địa phương có thể bứt phá bền vững khi kết nối được thể chế, nhân lực, hạ tầng, nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường thành một hệ sinh thái có khả năng liên tục tạo ra giá trị mới. Vì vậy, PII nên được nhìn nhận như một công cụ chẩn đoán và định hướng phát triển, thay vì đơn thuần là một bảng xếp hạng thành tích.