Trong bức tranh thời trang đương đại Việt Nam, Cường Đàm xây dựng dấu ấn bằng cách tiếp cận thiết kế từ tư duy kiến trúc, nơi trang phục không chỉ được nhìn qua công năng mặc mà còn được xem như một cấu trúc tồn tại trong không gian. Với Cường Đàm AETHER, nhà sáng lập CDAM tiếp tục đẩy cách tiếp cận này xa hơn khi đặt thời trang trong mối quan hệ trực tiếp với điêu khắc, kiến trúc, ánh sáng và âm thanh.
Không gian của Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh vì thế không đơn thuần đóng vai trò phông nền. Kiến trúc, khoảng trống và các tác phẩm được trưng bày trở thành một phần của trải nghiệm, giúp AETHER được đọc như một dự án sáng tạo đa lĩnh vực thay vì chỉ là một bộ sưu tập quần áo.
Cường Đàm AETHER và tư duy kiến trúc được mở rộng
Xuất thân từ lĩnh vực kiến trúc, Cường Đàm thường tiếp cận trang phục thông qua cấu trúc, tỷ lệ và tương quan giữa hình khối với cơ thể. Ở AETHER, tư duy ấy được mở rộng khi hình khối không còn nhất thiết phải tuân theo vai, eo, hông hay chuyển động của người mặc.
Nếu những dự án trước như INFLOWING, RENDEZVOUS hay PARAMOUNT tập trung nhiều vào cách cấu trúc tương tác với cơ thể và trọng lực, AETHER đặt ra một câu hỏi khác: điều gì xảy ra khi ngôn ngữ tạo hình của thời trang được trao thêm quyền tự chủ trong không gian?
Khi trang phục không còn là trung tâm duy nhất
Việc đặt thiết kế thời trang cạnh các tác phẩm điêu khắc tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh tạo nên một mối quan hệ thị giác đáng chú ý. Thay vì chỉ quan sát phom dáng trên cơ thể người mẫu, người xem có thể cảm nhận tỷ lệ, bề mặt, khoảng âm và sự thay đổi của hình khối dưới tác động của không gian trưng bày.
Điêu khắc cũng mở ra một hệ quy chiếu khác cho ngôn ngữ thiết kế của Cường Đàm. Một vật thể có thể tự xác lập kích thước, trọng lượng và khoảng trống xung quanh mà không nhất thiết phải thỏa hiệp với những giới hạn sinh học của cơ thể. Chính sự tự do này giúp ý niệm “Giới hạn mở” trở nên rõ ràng hơn.
Thời trang và ngôn ngữ điêu khắc trong AETHER
| Tiêu chí | Trang phục thời trang | Ngôn ngữ điêu khắc trong AETHER |
|---|---|---|
| Chủ thể tương tác | Cơ thể người, chuyển động và tỷ lệ hình thể | Không gian, ánh sáng, âm thanh và vật thể xung quanh |
| Giới hạn cấu trúc | Phải tính đến khả năng mặc và chuyển động | Có nhiều tự do hơn về kích thước, khối lượng và khoảng trống |
| Vật liệu | Jersey, nỉ len và các chất liệu phục vụ cấu trúc trang phục | Kim loại, đá và những vật liệu gắn với thực hành điêu khắc |
| Mục tiêu biểu đạt | Dung hòa công năng mặc với ngôn ngữ tạo hình | Nhấn mạnh ý niệm, hình khối và quan hệ giữa vật thể với không gian |
21 thiết kế của AETHER: tiết chế kỹ thuật để làm rõ hình khối
Bộ sưu tập AETHER Cường Đàm gồm 21 thiết kế, tiếp tục tinh thần thử nghiệm quen thuộc nhưng cho thấy xu hướng tiết chế về bề mặt. Thay vì đặt trọng tâm vào việc phô diễn những đường cắt phức tạp, các thiết kế hướng sự chú ý đến cấu trúc tổng thể, khoảng hở và cách vật liệu định hình cơ thể.
Sự tối giản ở đây không đồng nghĩa với đơn giản hóa quá trình chế tác. Khi các chi tiết trang trí được giảm bớt, tỷ lệ, đường cắt và độ chính xác của cấu trúc càng trở nên quan trọng. Một thay đổi nhỏ ở độ cong hay vị trí khoảng hở cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ cảm giác thị giác của thiết kế.
Hình học trở thành bộ khung tạo hình
AETHER phát triển từ những hình học cơ bản như bán cầu, hình thoi đơn và hình thoi đôi. Qua quá trình uốn, kéo, khoét hoặc thay đổi tỷ lệ, các cấu trúc quen thuộc được chuyển hóa thành những bề mặt và khoảng trống mới.
- Bán cầu: tạo cảm giác về thể tích và độ căng của bề mặt.
- Hình thoi: tạo trục thị giác rõ nét, thuận lợi cho việc kéo dài hoặc phá vỡ tỷ lệ.
- Khoảng hở: không chỉ là phần bị loại bỏ khỏi trang phục mà trở thành một thành tố chủ động của cấu trúc.
Đối lập vật liệu tạo nên nhịp điệu thị giác
Một trong những điểm đáng chú ý của thời trang Cường Đàm AETHER là sự đối lập giữa tính mềm và tính cứng. Jersey có khả năng co giãn và bám theo cơ thể, trong khi nỉ len tạo cảm giác khô, chắc và giúp hình khối giữ được tính độc lập rõ hơn.
Sự tương phản ấy cho phép trang phục cùng lúc thể hiện hai trạng thái: thích nghi với chuyển động của cơ thể và tìm cách thoát khỏi đường nét tự nhiên của cơ thể. Đây cũng là cầu nối trực tiếp giữa kỹ thuật may mặc và tư duy điêu khắc xuyên suốt dự án.
Bảng màu mở rộng biên độ cảm xúc
Đen, đỏ burgundy và trắng Cloud Dancer tạo nên nền màu tương đối cô đọng cho bộ sưu tập. Trên nền đó, chartreuse green và cerulean blue đóng vai trò những điểm nhấn thị giác, giúp các hình khối trở nên rõ nét hơn trong không gian.
Cách tổ chức màu sắc này phù hợp với tinh thần chung của AETHER: không sử dụng màu như yếu tố trang trí độc lập mà đặt màu trong quan hệ với cấu trúc, vật liệu và ánh sáng.
Từ vải đến kim loại: thử nghiệm vật liệu và những giới hạn thực tế
Một lớp nội dung quan trọng của AETHER Cường Đàm nằm ở quá trình chuyển dịch từ vật liệu may mặc sang vật liệu điêu khắc. Nếu vải có thể gấp, kéo, tháo và điều chỉnh tương đối linh hoạt, kim loại và đá đặt ra những yêu cầu khác về trọng lượng, kết cấu và kỹ thuật chế tác.
Quá trình chế tác trở thành một phần của tư duy thiết kế
Quá trình phát triển tác phẩm điêu khắc đi qua nhiều công đoạn, từ phác thảo ý tưởng, dựng khối đất, tạo khuôn thạch cao đến xử lý và đúc vật liệu. Mỗi bước đều có thể làm thay đổi kết quả cuối cùng, đặc biệt khi ý tưởng hai chiều phải được chuyển thành một vật thể có thể tồn tại độc lập trong không gian ba chiều.
Chính ở giai đoạn này, những giới hạn vật lý của vật liệu xuất hiện rõ ràng. Một hình khối khả thi trên bản vẽ chưa chắc giữ được tỷ lệ, bề mặt hay độ ổn định khi chuyển sang vật liệu thật. Vì vậy, thử nghiệm và loại bỏ trở thành một phần thiết yếu của quá trình sáng tạo.
Những phương án bị loại bỏ cũng tạo nên AETHER
Việc một số tác phẩm và thiết kế không xuất hiện trong phiên bản cuối cùng cho thấy quá trình tuyển chọn nghiêm ngặt phía sau dự án. Thay vì xem phần bị loại bỏ đơn thuần là thất bại, có thể nhìn chúng như dữ liệu thực nghiệm giúp nhà thiết kế nhận diện giới hạn của kỹ thuật và vật liệu.
Trong một dự án đặt trọng tâm vào “Giới hạn mở”, giới hạn không chỉ là thứ cần phá bỏ. Nó còn là điều kiện để người sáng tạo hiểu vật liệu, điều chỉnh ý tưởng và tìm ra hình thức phù hợp hơn.
Ở góc độ này, AETHER cho thấy sự khác biệt giữa tự do sáng tạo và sự tùy ý. Ý tưởng có thể mở rộng, nhưng để trở thành một vật thể hoàn chỉnh, nó vẫn phải đi qua những yêu cầu rất cụ thể về cấu trúc, tỷ lệ và khả năng chế tác.
Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh trở thành một phần của tác phẩm
Lựa chọn Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh tạo thêm một lớp đối thoại cho dự án. Không gian kiến trúc mang dấu ấn lịch sử tạo ra độ tương phản với ngôn ngữ hình học và vật liệu đương đại của AETHER, đồng thời khiến trải nghiệm không bị giới hạn trong mô hình sàn diễn thời trang quen thuộc.
Khi trang phục, điêu khắc, ánh sáng và kiến trúc cùng xuất hiện, người xem không chỉ quan sát từng vật thể riêng lẻ mà còn cảm nhận quan hệ giữa chúng. Khoảng cách giữa hai tác phẩm, hướng ánh sáng hay một khoảng trống trong căn phòng đều có khả năng tác động đến cách hình khối được tiếp nhận.
AETHER nói gì về hướng đi của Cường Đàm?
Cường Đàm AETHER đáng chú ý ở cách dự án mở rộng phạm vi của thời trang mà không hoàn toàn rời bỏ nền tảng thiết kế trang phục. Những yếu tố quen thuộc trong ngôn ngữ của Cường Đàm như hình học, cấu trúc, khoảng hở và sự tương phản vật liệu vẫn hiện diện, nhưng được đặt trong một hệ quy chiếu rộng hơn.
Thay vì chỉ đặt câu hỏi một thiết kế sẽ trông như thế nào trên cơ thể, AETHER hướng đến câu hỏi lớn hơn: một hình khối thời trang có thể tồn tại và tạo nghĩa ra sao khi bước vào không gian của kiến trúc và nghệ thuật thị giác?
Điểm đáng ghi nhận của dự án vì thế không nằm ở tuyên bố xóa bỏ hoàn toàn ranh giới giữa thời trang và nghệ thuật, mà ở nỗ lực làm cho đường biên ấy trở thành nơi thử nghiệm. Với AETHER, Cường Đàm cho thấy thời trang có thể vừa giữ mối quan hệ mật thiết với cơ thể, vừa mở rộng sang vật thể, không gian và những phương thức biểu đạt khác.